M Ö S E N G H E M

1814 : 21 november vierde Pachter van Overstraeten zijn 25-jarige jubile met Juffrouw Petronella Peeters. Ook JF was van de partij en vervaardigde volgende kluchtdicht :

Ik gaen wat zingen, soo ik plag,       Op desen bleyden jubeldag,

Van dit fris en nog jeugdig paer        Die heden vyfentwintig jaer

Syn in het echte trouwverbond       Nog wel te pas, kloek en gezond.

Zij schijnen beyde, soo men ziet,       Nog tot de dertig jaeren niet,

Besonder de Jubilares;             Zy sou nog maeken goed cares;

Indien sy nog te trouwen waer,       De beste jeugd, die liep haer naer;

Zy is soo jeugdig, fris en vet,       Geen rimpels in haer hoofd geset,

Zy hoeft geen bril, is rap in ‘t gaen,       Moet voor geen meysken achter staen;

Zy overtreft ook op den dans       Die dansen om den rosenkrans,

Soodat zy eens op dese wijs        Gewinnen heeft den eersten prijs,

Omnium votis, soo men segd,        Is desen prys haer toegelegd.

s’Is ook een minnaer van den boog,        Waermee sy schiet seer juist en hoog;

Soo schoot sy lest een vogel af,       Een tenne schotel, ‘t is geen kaf

Soo dat er niet en wordt gedaen       Of sy weet d’hand er aen te slaen ;

En boven al, dat haer wel staet,       Zy houd in alles regelmaet

Doet nog haer keuken allen dag,       Soo snel als sy wel eertyts plag;

In ‘t maeken van den coffe, ziet       Daerin kent sy haer meester niet;

Soo dat ik tot lof zingen mag          Dit rymdicht op haer jubeldag.

Nu keer ik my tot haeren man,         Waervan ik ook wat seggen kan

Sal maer een klucht verhaelen gaen      Van dat hy onlangs heeft begaen;

Van ander daeden, wijs beleyd,       Dat is van overlang gezeyd.

Het oude spreekwoord leerd en segt :       Haelt geen ou’ koeijen uyt den grecht.

Wel hoed dan, vrinden, ‘t misverstand       Van onsen vrind, den Jubilant;

Let eens hoe dat een wysen man,           Bij wijlen ook eens missen kan.

Lest kwam een waegen reyden aen       Met sacken patatten gelaen,

Terwyl den man stond aen syn poort ;       Heel vlugtig kwam den waegen voord.

Hy sprak, Caloeter, blijf eens staen,       Tot dat ik hier heb afgedaen,

De sacken die op waegen sijn           Die ik vermeyn te syn de mijn’,

Ik ben het draegen niet gewent       Maer mits hier niemant is ontrent,

Soo sal ik selfs den draeger sijn,       Al kost het my wat moeit’ en pijn.

Caloeter stond geheel verbaest;       Hem dogt dat Overstraeten raest;

Sprek : wel, Van Overstraeten, ziet,       Syn dit van u patatten niet;

Gy kent de peerden, en ook mijn,           Hoe konnen sij dan de uwe zijn ?

Hiermede reed Caloeter aen             En liet Van Overstraeten staen,

Die al drupneusen ging in Huijs,        Met ‘t hert vol speyt en groot confuijs.

Hy dagt : komt ‘t uijt, dit vremt geval,        Een ider met my lachen sal ;

En inderdaed, wie soude niet             Lachen als soo een klucht geschied !

Nu als Caloeter t’ huijs quam aen,            En aen syn meesters deed verstaen,

Het vies geval op dien dag                Berstten zy uijt in eenen lach;

Nu ziet men, was’t, hoe dat een man        Van wys beleyd ook missen kan.

Hiermee koom ik te sluyten dit;        Blijft hier of daer wat buijten ‘t wit,

Dat sal men op het vyftig jaer         Hier singen van den Jubelaer.

Laet ons hun wenschen veel geluk        En dat zy, met of sonder kruk,

Nog vieren hunnen jubile              Van vyftig jaer, in liefd’ en vre.

 

1792 : "Rym-zang opgedraegen aen Mynheer de Backer, woonende op den Bouw, door de Musikanten van Merchtem in de maend mey 1792

Den lange wintertyd en stuere koude daegen,       Die Boreas ons gaf door sneeuw en haegelvlaegen,

Benam al onse vreugd, vernielde ons joleyt ;       ‘T Musiek scheen in den rouw door ‘s winters bitterheyd

Men hoorde nouwelycx nog instrumenten spelen,       Noch ‘t oversoet geluyd der aengenaeme velen ;

Basson en clarinet, walthorens hol geluyd,       ‘T Had al een wintertoon, ook d’aengenaeme fluyt !

‘t Is niet alleen bij ons, men vind het by de dieren,       Die in het eensaem woud, in de warande swieren:

Haer aengenaem gezang van vogels altemael       Is ‘s winters al in treur, men hoord geen nagtegael ;

Hun sang die was gestilt, zy hadden ‘t woud verlaten,       Sy vluchtten al gelyk als ontrouw onersaeten,

Sy trocken al uyt ‘t land naer eene vremde kust,       Waer s’hadden warmer logt, nae hunnen wensch en lust

Maer soo den winter fel van hier was afgeweken,       En dat den lentetyd den kop heeft opgesteken,

Het woud verwermt, vergroent door Phebus straelen heet,      Sag m’hun al weer in ‘t land, en tot den sang gereet

Men hoorde dag en nacht ‘t gesang de nagtegaelen,      Koeckkoeck en ander meer, te veel om op te haelen

Haer vreugd is ongemeyn, ‘t scheynt eene melodey       Door hunnen soeten sang met desen groenen mey

 

1812 : "Houwelyks-min-triumph aen mynen vriend Josephus Briers, orkest-meester der Harmonie en Joanna goossens, een liedeken opgedraegen door de sangers deser kercke aen Joseph Briers, nieuwen organist, in den jaere 1812, naer het overlyden van Laurentius Schuerewegs"

"kalckoene klagt op het tractement van Mr Jacobus Briers"

"Vreugde-gezang ende gelukwensch in eerbied opgedraegen aen Petrus Raymondus de Kock en de Joanna Catharina Briers, in egt getreden .....

 

1791 - 1798       Gedichten tussen de Heer van Merchtem , Peytier en JF

"1791- Aenspraek van den graef van Half-Vasten aen Mr en Mev Peytiers"

"1798 Aen een myner vrienden korts daernaer in Huwelyk getreden"

"Op het vertrek van den heere van Merchten ende syne Gemalinne naer de stad Mechelen, hun aldaer domicilierende"

"Op de wederkomst van den Heer J.A. Peytier"

"Op den trouwdag van Jo Ed Peytier"

"Lofgesang op de blyde geborte van Patricius Peytier"

1804. Jan -Frans leed dat jaar "aen eene doodelijke ziekte" . Hij herstelt en dankt "de Schepper" met een gedichtje van Vondel uit 1621 "Gebed uitgestort tot God over mijn gedurige kwijnende ziekte"

 

1806-1807-1808 en 1818 dichtte hij "Nieuwjaerswenschen aan den heer pastoor Horckmans" die hem vereerde en hem meermaals aan zijn tafel uitnodigde. 　

Gy, lieven herder, ‘k bid, beschermt my in u stal,       beschud my van den worf en ander ongeval

Opdat ik, naer den tyd van dit ellendig leven,       Aan mynen Heer en God mag dees getuygnis geven

Myn herder Horckmans heeft my trouw beschermd, gevoed      Met d’hemels medecyn, en van den wolf behoed

........

‘k Wensch dat u herderstaf mag bloeyen als het graen,       Dat men in somertyd siet in de velden staen

‘k Wench dat g’een ryken oost, veel vrugten moogt vergaeren,       En dat uw schaepenstal mag blyven uyt beswaeren

........

Eer dat den daegeraet verschynt op onse kusten,       Ontwaekt hy door de sorg, hy kan niet langer rusten,

Maer peynst wat noodig brood hy sal zyn schaepen bien,      Waerdoor zy suyver, reyn, ten hemel mogen vlien.

1807 "Gedicht op Petrus Opdebeeck, als schietkoning van St Antonius Gilde

1809 "Gedicht ter gelegenheid der ambtsbeetreding van den Heer Joannes Anthonius Taverniers, als peisrechter van ‘tcanton Assche"

Die bedankt JF met een klein gedichtje :

Myn hert was opgepropt, ‘t belette my te spreken       Neemt aen dan mynen wil voor woorden die ontbreken

‘k bedank u al te saem, dog ben niet dien gast       Aen wie al desen roem en lofbetuyging past.

 

1801    "28 augustus verjaring van den trouwdag van Heer en dame Peytier" 

Ja, ‘t is maer al te waer, ‘t lot heeft u opgeleyd       Den mond te steken aen den kelck van bitterheyd

deer dat hy soetigheyd de lippen konde schenken       Van u, mevrouw, van u, Mynheer, wat hard gedenken

Daer is geweest een tyd, dat uw gevoelig hert       Was overgoten met een onuytspreekbaar smert

Wat hebt gy dan beproeft, wat heeft men u doen lyden      Naer onweer schynt de zon, naer lyden komt verblyden.

Gy hebt gezegepraelt, in weerwil van den nyd,        En van uw naeste bloed ender baetzuchtigheyd.

Thien jaeren zyn vervuld van dat gy hebt verkregen,       Den zagten egten band door huwelykschen zegen 

Gy wierd, tot zoeter vreugd, van onlust dan verlost       Men agt den pand te meer als hy ten duersten kost.

1812 "aen den eerwaarden heer Josephus van Zeebroeck, vijf en twintig jaar pastoor te Londerzeel"

In deze tijdsperiode bestond "Karnaval" nog niet , maar alle symptomen vind je terug in "vastenavond-sottendag", vanouts een Germaans feest. Vastenavond was de vooravond van de vasten, die begon met Aswoensdag. 

Vastenavond was feestvieren, ruwe spelletjesspelen met dieren, gansrijden, katknuppelen, verkleed dansen liefst in de klederen van de partner; de zot werd de koning, de slaven werden de meesters; kortom een laatste kans om je vol te proppen. 

Op vetten dinsdag, de dag van Vastenavond, werd al het vet in huis opgemaakt omdat het anders zou bederven. Er werden spekpannekoeken en oliebollen gegeten en de drank vloeide rijkelijk. Nadien was het 40 dagen sober leven tot stille zaterdag. De dag na vetten dinsdag was Aswoendag, dan werd de palmtakken die vorig jaar gebruikt werden voor Palmzondag verbrand tot as. Nadien met olie vermengd en dan toegediend als kruisje op het voorhoofd. 

 

 

1813 "Tracktement bij JJ van Overstraeten, Vastenavondklap, verhaelende eenige belachelyke gebeurtenissen voorgevallen aen de persoonen die alhier volgen in het gedicht........

........ de pastoor, onderpastoor, de Backer, de Reus, Briers, van Kerckhoven, de doctor en de gastheer zelf."

  

 

 

 

Wat wil ik alhier versieren       Ofte schryven tot plaizieren, 

‘t Geen op desen blyden dag        Idereen vermaken mag? 

‘t Is by ons veel jaer geleden       Doen men wird te gast gebeden, 

‘t Zy by d’een of dander vrind       Dat m’iet las dat tot vreugde dint 

 

Dus om dit te onderbouwen       Alhouwel myn geest gaet flouwen, 

Om des tyds omstandigheyd,       Heb ik nog dit dicht bereyd, 

Jae, gemaeckt voor de goey vrinden       Die zich hier aen’t berd bevinden

By den alderbraefsten man       Mits hy wel tracteren kan. 

maer, om na elcx tand te fluyten       Soo en kan ik my niet uyten. 

Is ‘t te kort of lang geralt        ‘T Moet dan syn gelyk het valt ; 

En van ider wel genomen       Een Poeet en mag niet schromen 

Word gy hier of daer gefrult         Legt een plaester van geduld 

Om hier tot de saek te komen            Van dat ik heb voorgenomen,

 

En te brengen elk tot lach,       Is den vastenavonddag 

Dag van gecke spotternyen,       Dag van viese sotternyen 

Dag van malle dertelheyd,       Dag van ongebondenheyd. 

Wat siet men daer niet geschieden,       Van soo jonge als groote lieden ! 

Ider op besonder wys       Wilt behaelen d’hoogsten prys. 

D’een die loopt met kromme benen,         Bult van ‘t hoofd tot aen de teenen, 

Lyn, die treckt Cornelis broeck aen,        Styve Nelis Lyntjens rock aen; 

En soo loopen sy de straete,        Sot, sottin, in malle praeten 

......

Men siet ook d’hel uytgelaeten,       Duyvels loopen langs de straeten. 

Op den vastenavonddag           Soo men over twee jaer sag. 

Oock syn er nog uytgelaeten,       Die daer loopen langs de straeten 

En verthoonen wat is geschied       Tot iemands leet ofte verdriet. 

Eventwel ik gaen dit volgen,        Al was elk op my verbolgen, 

‘k Wil gaen haelen voor den dag       ‘T Geen een tyd verborgen lag. 

‘t Sal maer syn tot recreatie        Van de g’heele invitatie, 

‘t Is nog heden soo het plag,        Vastenavond-sotten dag