07-07-14

Meuzegems ERFGOED nr 4 : de "Heilige Vaten" (1)

De kerk van Meuzegem beschikt over een aantal "gewijde" voorwerpen die men in kerkelijke taal " de heilige vaten " noemt.   Zij werden en worden gebruikt voor de eredienst: de kelk en de ciborie voor de mis en  de monstrans voor de aanbidding van het Heilig Sacrament. Voor de communie van de zieken wordt een recipiënt gebruikt die men "pyxis" noemt en voor de ziekenzalving en het doopsel worden kleine houders gebruikt voor de H. Olie.    

 

IMG_1618.jpg

 

Wegens het sacrale gebruik van deze voorwerpen werden zij meestal in "edele" metalen vervaardigd: zilver, koper of verzilverd koper 

IMG_1605.jpg

 

Ciborie

De ciborie is een kelkvormige beker  waarin de geconsacreerde hosties worden bewaard.  

In tegenstelling tot de miskelk heeft de ciborie een deksel waarop doorgaans een rechtopstaand kruisje is bevestigd.  

Als de ciborie geconsacreerde hosties bevat, hangt men er een ciborievelum – een meestal rijkelijk versierde ronde doek – over en wordt deze in het tabernakel geplaatst.

De binnenkant van de ciborie is verguld.

 

  

 

Monstrans

Een monstrans is een houder, meestal van edel metaal, waarin de geconsacreerde hostie wordt getoond. ( van het latijn "monstrare" – "tonen" )  

De oudere, gothische , monstransen bestaan dikwijls uit  drie torentjes waarvan het middelste een glazen cilinder bevat waarin de hostie kan worden geplaatst.  De barokke zonnemonstransen hebben de vorm van een stralende zon op een voet. Het midden van de zon bestaat uit twee ronde glazen plaatjes waarin de hostie wordt geklemd.

Monstransen werden gebruikt om de geconsacreerde hostie te tonen tijdens de aanbidding in de kerk ( meestal als onderdeel van het "lof" op zondagnamiddag ) of tijdens de processie die  gehouden werd op het feest van de patroonheilige van de parochie.

 

Kelk

IMG_1592.jpg

De miskelk die tot het "heilig vaatwerk" behoort, bestaat uit een kom, een voet en daartussen een versierde knoop. 

Tijdens de mis wordt de kelk gebruikt om de te consacreren miswijn in te doen.bestaat uit een kom, een voet en daartussen een versierde knoop.   

De binnenkant van de kelk moet uit een nobel en sterk materiaal vervaardigd zijn; meestal zijn ze verguld. Breekbare materialen zoals glas, aardewerk of klei werden hiervoor doorgaans niet gebruikt.

Na het tweede Vaticaans Concilie evenwel werd geprobeerd om nieuwe materialen en vormen te gebruiken voor kelken zoals de tentoongestelde kelk in gebakken en beschilderd aardewerk.    

De meeste kelken zijn bijzonder rijk versierd en dragen dikwijls kentekenen die verwijzen naar de schenkers ervan.

 

Pyxis

De pyxis is een rond doosje met deksel dat gebruikt wordt om de geconsacreerde hosties te bewaren als deze moeten worden meegenomen, bij voorbeeld naar een zieke of bij een ziekenzalving.

Doorgaans is deze van zilver en is de binnenkant verguld.  

Tijdens de tocht naar de zieke werd de pyxis meestal gedragen in een versierd zakje. 

 

Vaten voor de Heilige Olie.

Voor het sacramenten van de ziekenzalving en het doopsel wordt olie gebruikt die in de Goede Week ) de week die voorafgaat aan het feest van Pasen ( en meestal op Witte Donderdag  door de bisschop wordt gewijd tijdens de chrismaviering .

Deze oliën worden bewaard in kleine zilveren doosjes. 

 

Hostiehouder

Voor het opbergen van grote niet-geconsacreerde hosties werd een houten doosje gebruikt voorzien van een staafje  dat dienst deed als "meter" om af te lezen of er nog voldoende hosties voorradig waren.

 

IMG_1386.jpg

 

 

Een van de tentoongestelde cibories werd vervaardigd door de Duitse zilversmid Josef Wilhelm Gutwein  ( in de streek van Augsburg ) tussen 1753 en  1755 en is waarschijnlijk een gift van de familie von Thurn en Taxis en meer bepaald van prins Alexander Ferdinand Louis Auguste van Thurn en Taxis die bezittingen had in Meuzegem en Wolvertem. 

 

Deze ciborie vertoont sterke gelijkenissen met een ciborie die bewaard wordt in de Sint-Laurentiuskerk van Wolvertem.  

 

 

 

 

 

  

 

 

 

IMG_1376.jpg

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

De tentoongestelde zonnemonstrans  werd in 1716 vervaardigd door de Augsburgse zilversmid Johann Georg Azwanger  en maakt , zoals blijkt uit het op de voet gegraveerde familiewapen en de dateringsinscriptie 1717, deel uit  van een schenking die prins Anselm Franz von Thurn en Taxis, grootmeester van de posterijen, in 1717 deed aan de parochiekerken van zijn bezittingen in de Nederlanden, met name Imde, Braine-le-Chateau, Haut-Ittre, Wolvertem, Rossem en Meuzegem.  

 

1717 a.jpg

 

 

Hiervan zijn nog vier identieke monstransen –  met op de voet de voorstelling van de vier evangelisten - bewaard gebleven,  namelijk in Braine-le-Chateau, Imde, Wolvertem en Meuzegem.

 

  

 

Waarschijnlijk was er nog een vijfde monstrans die in 1717 werd geschonken aan de kerk van Rossem maar die in de nacht van 29 september 1817 uit de kerk werd gestolen.

 

 

1717 b.jpg

22:41 Gepost door email : willempy@skynet.be | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.