30-10-15

De boodschap van Maria in Meuzegem

Maria Annunciata

bourge kathedraal.jpg

Sinds heuglijke tijden wordt onze parochiegemeenschap beschermd door de Heilige maagd Maria en is zij ook de patroonheilige van onze kerk. 

 

Op 25 maart strijkt een aartsengel (Gabriël) neer met de boodschap dat zij moeder zal worden  van een kind dat over zes maanden zal geboren worden.

 

 

 

 

 

 

Cfr de Bijbel : " ........ in de zesde maand  werd de engel Gabriël van Godswege gezonden naar een stad in Galilea, Nazareth, tot een maagd die verloofd was met een man die Jozef heette, uit het huis van David; de naam van die maagd was Maria.   Hij trad bij haar binnen en sprak: "Verheug U, begenadigde, de Heer is met U."    Zij schrok van dat woord en vroeg zich af wat die groet te betekenen had.    Maar de engel zei tot haar:  "Vrees niet Maria, want Ge hebt genade gevonden bij God. Zie, Ge zult zwanger worden en een Zoon ter wereld brengen, die Ge de naam Jezus moet geven. Hij zal groot zijn en Zoon van de Allerhoogste genoemd worden, God de Heer zal Hem de troon van zijn vader David schenken en Hij zal in eeuwigheid koning zijn over het huis van Jakob en aan zijn koningschap zal nooit een einde komen."

Maria-Boodshap.jpg

 

"Maria echter sprak tot de engel: "Hoe zal dit geschieden, daar ik geen gemeenschap heb met een man?"

Hierop gaf de engel haar ten antwoord: "De Heilige Geest zal over U komen en de kracht van de Allerhoogste zal U overschaduwen; daarom ook zal wat ter wereld wordt gebracht, heilig genoemd worden, Zoon van God.

Weet dat zelfs Elisabeth , uw bloedverwante, in haar ouderdom een zoon heeft ontvangen, en ofschoon zij onvruchtbaar heette, is zij nu in haar zesde maand; want voor God is niets onmogelijk."

"Nu zei Maria: "Zie de dienstmaagd des Heren: mij geschiede naar Uw woord."

En de engel ging van haar heen.'" 

 

  

 

 

 

25 Maart, deze dag is oorspronkelijk de oude paasdatum volgens de regeling gemaakt te Nicaea in °325 (op de Zondag na de veertiende dag van de maand die het dichtst is bij de voorjaars-equinox).    De methode om de Paasdatum te berekenen werd veranderd in °525  zodat de datum tussen 22 Maart en 24 April viel. (Pasen = de eerste zondag na de eerste volle maan ,  na de voorjaars- equinox ( de lente /21 Maart)    Toen Pasen was verlegd , werd 25 maart, de dag van de viering van de "boodschap van de engel aan Maria" (zoals dat aanvankelijk in de Advent werd gevierd).

 

kerstening.jpg

De Kerstening.

 

De kerstening onder de volkeren van het Romeinse Rijk verliep vreedzaam. 

Om een lang verhaal van missie en prediking kort te maken , er werden bidplaatsen opgericht die nadien ondergebracht werden in een beschutte hut.

De meeste van deze plaatsen en gebouwen groeiden nadien uit tot kapellen en kerken.

Om de altaren te bedienen en de gebouwen te onderhouden werden er in de nabije streek abdijen en kloosters opgericht.

 

  

In Keltisch gebied (Frankrijk en Wallonië) gebeurde dit reeds in de 4e en 5e eeuw.   Onze contreien (Brabant) die ruime tijd behoorden tot Germaans gebied waren enkele jaren ervoor (van °50 tot °250) via "de Pax Romana " opengesteld voor Romeinse handel. De Romeinen mochten er een villa bouwen op minderwaardige cultuurgrond.   

Toen voor de kusten (Noord-Frankrijk/Belgie/Nederland) het veen begon in te klinken,  zochten vele kustbewoners drogere voeten op , richting binnenland.(lees volksverhuizing) 

Na onvrede met de Romeinen, die het gebied (lees Brabant) meestal gedwongen (lees brandstichting) moesten verlaten,  begonnen de Franken zich meester te maken van de zandgronden gelegen aan de andere kant van de Rhenus (lees Schelde).   Na pakweg 180 jaar van veroveringsdrang en strijd bouwden de Franken een machtscentrum rond Turnacum (Doornik) op.    In °428 kwam deze vestiging definitief in handen van Chlodio die meteen zijn aanvalsdrift voortzette op het Romeins en Nervisch bruggehoofd Cameracum (Kamerijk)

Zijn opvolger Merovech gaf zijn naam aan de dynastie van de Merovingers en zijn zoon Childerick maakte van Turnacum zijn standplaats.   Met zijn zoon Chlodovech (Clovis) begint een nieuw tijdperk voor de Franken wanneer die uit machtswellust nieuwe bondgenoten zochten om hun macht verder uit te breiden. 

Een van die bondgenoten is de Katholieke Kerk.    Chlodovech beseft dat hij samen met deze instelling verder kan doordringen in andere gebieden,  zonder  strijd te leveren en hij laat zich in °496 , samen met 1000-den krijgers  publiekelijk en ritueel dopen om meer gunsten af te dwingen.   Hij weet dat het moeilijk zal worden om zijn achterban in de voorouderlijke gebieden te overtuigen om af te stappen van hun heidense gewoonten en het lijkt dat hij niet direct aanstalten maakt om daar werk van te maken. 

In °573 schrijft Georgius Florentius de bisschop van Tours,  de geschiedenis van de Franken.   Hij weet ons te melden dat men in de veroverde gebieden begon met Kerstmis te vieren.   De feestdagen kregen een andere benaming :  Ostara (lente godin Eostrae ) werd Pasen , Midzomer werd het feest van Sint Jan de Doper, en Yole of Yule , de Germaanse Zonnewende, werd Kerstmis. En toch veranderde er in onze streken ............ niets !

amandus.jpg

 

Sint Amandus

Pas rond °623 verschijnt een eerste prediker, Amandus van Nantes, in de Vlaamse zandvlakten.

De resultaten van zijn missies zijn gekend : talrijke bidplaatsen die als beschermpatroon de H. Petrus dragen.  Bij andere missies kwamen de bidplaatsen tot stand die als patronaat de H. Petrus en H. Paulus  meedroegen.  Er was nog geen echt bisdom opgericht maar hij werd in °627 Missie-Bisschop van Trajectum (lees Antwerpen) . 

Hij was ook de oprichter van twee abdijen aan de Portus Ganda (lees Gent) : de H. Petrus abdij of  Sint-Pietersabdij die zijn naam kreeg na zijn dood en de Sint-Baafs abdij die pas veel later haar naam verkreeg van Allowin (lees Sint-Bavo), Amandus' missiehelper.

Pas na de dood van Amandus (°680) zijn talrijke bidplaatsen ontstaan die zijn naam vereeuwigen.

Andere littekens uit de toponymie verwijzen naar zijn woonst : Sint-Amands-des-Eaux , zijn laatste woonplaats en plaats van overlijden,  maar ook (a)Mandsteen , een stenen woonst tussen zijn twee opgerichte Petrus & Paulus bidplaatsen,  Opwijk en Merchtem. Later werd op diezelfde plaats een Sint-Amandskapel opgericht die intussen reeds lang verdwenen is.

 

 

Bekering tot het Christendom.

Bij de kerstening van de Saxen door de Franken vond men een oud Dietse (lees nederlandstalige) tekst terug met de verzakingen en de geloften in vraag- en antwoordvorm. 

Eerst moest de bekeerling de verzakingen bekennen.

Priester vraagt:                                                    Bekeerling antwoordt : 

 

"Forsachistu diobolae"                                        "ec forsacho diabolae"

"end allum diobolgeldae"                                     "end ec forsacho allum diobolgeldae"

"end allum dioboles uuercum"                             " end ec forsacho allum dioboles uuercum and uuordum, thunaer ende uoden ende                                                                                      saxnote   ende allum them unholdum the hira genotas, sint. 

Vertaling :

Verzaak je de duivel?                          ik verzaak de duivel.

en alle duivelsoffers?                          en ik verzaak alle duivelsoffers.

en alle werken van de duivel?              en ik verzaak alle werken en woorden van de  duivel, Donar en Wodan en Saxnot en al de                                                                     afgoden die  hun gezellen zijn.

Nadien volgden de geloften.

priester vraagt :                                                           Bekeerling antwoordt :

 

"gelobistu in got alamehtigan fadaer "                       "ec gelobo in got alamehtigan fadaer"

"gelobistu in crist godes suno"                                     "ec gelobo in crist godes suno"

 "gelobistu in halogan gast "                                          "ec gelobo in halogan gast"    

          

Vertaling

Geloof je in God de almachtige Vader?               ik geloof in God de almachtige Vader.

Geloof je in Christus Gods Zoon ?                      ik geloof in Christus Gods Zoon.

Geloof je in de Heilige Geest ?                           ik geloof in de Heilige Geest.

 

eligius 1.jpg

 

Sint Eligius.

Enkele jaren later,  rond °640 , predikte Eligius , Bisschop van Noyon, in onze streek. Hij werd als jonge gast opgeleid als edelsmid bij de muntmeester van Limoges en maakte vooral reliekschrijnen. Hij werd pas priester gewijd op 45-jarige leeftijd en stichtte vele bidplaatsen met Martinus als beschermpatroon.

De bidplaats van Meise is van zijn hand en even verderop , langsheen de Hasseltberg , lag nog cultuurgrond bezwaard met tienden die rechtstreeks de Bisschop van Noyon toebehoorden.   Ook hier vinden we een aandenken terug ; de Sint-Elooikapel. 

 

 

 

 

Onze Lieve Vrouw en Maria.

We weten dat de Maria- en de OLV bidplaatsen behoorden tot de vroege kerstening , evenals Sint Jan Baptist , Sint Salvator en de Heilige Drievuldigheid. Wie de stichter(s) was/waren van deze bidplaatsen is in de historische bronnen niet met zekerheid te achterhalen.

 

Kerstening vs Germaanse natuurverering.

Dat de Kerstening van de Franken niet vlot zou verlopen, dat was op voorhand geweten. Heel de Merovingische dynastie ging gepaard met geld- en machtswellust,  intriges en moordpartijen, liquidaties en omkoping. 

°661 was het jaar waarin de Franken alle Romeinse bisschoppen in Gallie hadden vervangen door Frankische bisschoppen . Bonifatius beschreef de Franken als volgt:  "begerige leken, overspelige geestelijken en dronkaards, die tot de tanden bewapend in het leger vechten en die met eigen handen zowel Christenen als heidenen doden."   

Het Germaanse heidendom werd sterk bepaald door natuurverering met heilige bomen, stenen en water als levensbron. Het was een hele kunst van de missionaris om deze heidense rituelen  uit te roeien.   Bij de kerstening van de Friezen liep het totaal mis en voor de Saksen moest Carolus Magnus na jarenlange veldtochten overgaan tot slachting van 3500 stamhoofden en deportaties van duizenden gezinnen. 

Bij de Franken verliep de Kerstening onder zachte dwang.   Amandus had namelijk in °623 van Koning Dagobert een decreet verkregen waardoor alle Franken verplicht waren om zich te laten dopen.  Edoch , toen Amandus na zijn preek , voor de zoveelste keer, in de Schelde geworpen werd voelde hij zich totaal mislukt als verkondiger en zendeling.  Alvorens een tweede zending aan te vangen besefte hij dat de harde aanpak niet de juiste weg leek te zijn.   Hij moest nadenken over een strategie tot christianisering op basis van woord en overreding.

Amandus plaatste de  Christelijke feesten op dezelfde data als de heidense vieringen.   Vrijwel alle christelijke feestdagen hebben dan ook elementen die zijn afgeleid van heidense feesten , zoals de kerstboom , het eten van paaseieren , de meiboom en de vuren.    Amandus wordt vaak afgebeeld met een draak die de heidense rituelen voorstelt die hij bestreed. De draak ligt aan zijn voeten en bijt soms in zijn staf.

fiesta-san-juan.jpg

 

Bij de kerstening van de Kelten werd Imbolc  Maria Lichtmis ,  Beltaine werd Pinksteren, Samhaim werd Allerzielen. Bij de Germanen was dat niet anders.

Sint Joannes Baptist of Joannes de Doper valt met de langste dag van het jaar , het Midzomerfeest , waarbij grote vuren ontstoken worden .

 

 

Sint-Maarten was vroeger de datum waarop de oogst binnengehaald moest zijn en het vee op stal ging.  Op die dag werden ganzen geslacht. Op 11 november werden de grote Sint-Maartensvuren ontstoken. Dit gebruik gaat terug op een Germaans feest ter ere van Wodan. Men bracht dankoffers en brandde reinigende vuren om de vruchtbaarheid van het land en het vee te bevorderen.

In de "Indiculus superstitionum et paganiarum" (lees heidens bijgeloof) uit de achtste eeuw werd de verering bij heilige plaatsen , zoals bij bomen en in bossen, net als andere heidense gebruiken, verboden.   Het planten van een meiboom is een erg oud gebruik dat nog altijd voorkomt in grote delen van Europa.   Het is een vruchtbaarheidsrite om bij het begin van de zomer de natuur te huldigen. Men gelooft dat het planten van de boom leidt tot vruchtbaarheid voor vee, akkers en mensen. 

Boskapel.

Toen de christelijke kerk in de vroege Middeleeuwen begon met de kerstening van de Franken werden vele heilige bomen omgehakt. Het hout werd vaak gebruikt voor de bouw van de kerk of kapel, ook werden er beelden van gemaakt, vaak Mariabeelden of kruisen.   Soms bleef de boom zelf behouden; dan plaatste men vaak een kruis, beeld of kapelletje bij of in de boom om op die manier de bevolking te kerstenen.

boskapel.jpg

Later werden opnieuw pogingen gedaan om de verering bij het boomheiligdom tegen te gaan, door het beeldje te verplaatsen naar een kerk in de omgeving. Dit had meestal niet het gewenste effect.

Er zijn vele volksverhalen over de wonderbaarlijke verschijning van Mariabeelden, die in de boom werden geplaatst. Wanneer de beelden verplaatst werden, kwamen ze op mysterieuze wijze terug naar de oorspronkelijke. 

De plaatsen werden vaak een bedevaartplaats en nog altijd trekken de boomheiligdommen vele belangstellenden.

Komt het 17e eeuws verhaal van de boskapel in Imde U bekend voor ? 

Zou de eik en de aanpalende hoeve "‘t Eiksken" een heidense plaats geweest zijn van onze Frankische voorouders ? 

 

Maria Boodschap

Het feest van Maria Boodschap vinden wij in °687 in het "liber pontificalis" (lees pauselijke levensbeschrijving) van paus Sergius  vermeld als één van de feesten met processie.

 image005.jpg

De Germanen hadden inderdaad meerdere feesten : een aankondiging van de lente (lees voorjaarsevening ). 

Rond 21 maart werd met een gewijde ploeg de eerste voor in een akker getrokken, waarna met een godenbeeld en offerdieren een ommegang om het veld werd gemaakt. Het geheel ging gepaard met een feest. 

Dit feest is gekerstend als Mariaverkondiging; in de volksmond " Ploegmaria "

 

 

Later in de 14e eeuw verleende paus Johannes XXII aflaten aan het bidden van het gebed  "De engel des Heren heeft aan Maria geboodschapt " beter bekend als het "Angelus " bij de avondklok.   In de 15e  eeuw werd de klok ook 's morgens geluid en in het begin van de zestiende eeuw ook 's middags.  In 1513 kreeg deze devotie een pauselijke goedkeuring van Leo X.

mariaboodschap.jpg

 

In 1745 schrijft de pastoor Hermanus Servaes in zijn manueel : " ....... Op onse Lieve Vrouwe boodschap Patronesse van de kercke van Meùsegem geschiet de vroegmisse ten 7 uren het sermoon van eenen predick Heer van Vilvoorden ten 10 uren oft onder de hooghmissen , volgens het goedduncken van den Heer Pastoor,  daer naer de hooghmisse met diaken en subdiaken, naer welcke geschiet de processie , als het schoon weder is , langhs den soogenoemde lieve Vrouwe wegh., naer den noen ten 3 uren het lof ......."  

De pastoor vertrok met de processie vanuit de kerk richting Imde , om in Neerpoorten aan de hoeve van Schepen Gerardus de Mey , de kruisen en kaarsen van de parochie Imde in ontvangst te nemen.

Nadien vertrok de processie terug naar de kerk om even voorbij de Hoelbeek de kaarsen en kruisen over te dragen aan de pastoor van Wolvertem.

Lange tijd is Maria Boodschap als een uitgesproken Mariafeest gezien, maar het Tweede Vaticaans Concilie (lees bisschoppenvergadering) die in de jaren zestig van de 20e eeuw werd gehouden , bepaalde dat 25 maart op de eerste plaats een Christusfeest is. Het gaat namelijk om de aankondiging van zijn geboorte.    

Heden bestaan er een tiental kerken en evenveel instellingen waarbij Maria Boodschap als beschermpatroon werd ingesteld.  De meeste van hen zijn latere stichtingen uit de 17e tot de 20e eeuw.    In het Keltisch deel van het huidige België heeft enkel  "le paroisse de Notre-Dame de l'annonciation de Cens " (Tenneville) een zeer oude stichting.

In het Frankische deel van België mag enkel en alleen  Meuzegem de titel van deze Mariastichting dragen.  

 

                                                                                                    *     *     *

 

                                Met Ons Lief Vrouw Boodschap kere

                  steeds de zwaluwen bij ons were 

22:54 Gepost door email : willempy@skynet.be | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.