05-06-17

DE HEREN VAN MOSENGHEM DEEL 1

Wie zijn ze ? ........ en vanwaar komen ze ?
Het is wachten tot het einde van de 12e eeuw.  Pas dan weten we perfect wie de plak zwaait in Meuzegem , wie de hogere gezagdragers zijn en tot welke entiteit ons dorp behoort.

 

Grimbergen ....... als rode draad doorheen Meuzegem!

Kopie van IMG_8787.jpg

 

Laten we even de plaatselijke " costuymen °1682 " van nabij bekijken.
Met uitzondering van Vilvoorde , een hertogelijke enclave waarin de rechtbanken het " recht van Loven " volgden , evenals de Heerlijkheid Merchtem (binnen de stadspoorten) , verwijzen alle andere rechtbanken naar het oud Ukkels en Brussels recht.
Een Grimbergs recht is er ook , maar niet onder die vorm, dat leggen we later wel uit.

 

 

 

Toch zijn er markante aanwijzingen dat onze leefgemeenschap in de vroege Middeleeuwen bestuurd werd door de Grimbergse geslachten. Deze geslachten zochten huwbare partners tot ver buiten de parochiale en territoriale grenzen.   Dit waren heel normale en zelfs noodgedwongen handelingen om het eigen patrimonium te behouden.
Zelfs op het doorschuiven van erfgoederen kleeft een vast patroon : terwijl de " bonis patrea " (= de vaderlijke goederen) gegeven worden aan de oudste erfopvolger , worden de verworven " bonis maternis " met de dochter(s) meegegeven als bruidsschat.
akte IMG_1374.jpg

 

Op het einde van de 13e eeuw wordt " het huis van Mosenghem " verkocht aan de Commanderij Pitsemburg , een Duitse Ridderorde welke ontsproten is uit de Grimbergse/Mechelse geslachten en waarvan de heren van Meuzegem zelf deel uit maakten.

 

Kopie van IMG_8309.jpg

 

De  bonis maternis " le Fief/ Chateau de Meuseghem " , een enclave in Jette, hielden de Heren van Meuseghem lang in eigen bezit ; voldoende lang om hun familienaam aan het toponiem te geven.

Het domein keerde voor de 13e eeuw terug vanwaar het gekomen was : naar de Burggraven of Kasteleinen van Brussel.

 

Steppo I.jpg



Een tweede opvallend feit is dat de Heer van Wolvertem " Onulphus de Brucsella " geen persoonlijke goederen claimde in Meuzegem ; hij had enkel de jurisdictie , het recht om te oordelen.

Zelfs in het aanpalende blok "Hameyde " (lees Imde) behoorde de helft van de landerijen toe aan Pitsemburg (voorheen Meuzegem) en aan het Mechelse geslacht "de Crane ".


Bovendien was het altaar van Imde een afhankelijkheid van de kerk van Meuzegem en werd deze bediend door de Meuzegemse priesters.
Wanneer tijdens de 16e eeuw de rampaanbidding in 7 Maria-kerken  waaronder "het steenen beld van Mueseghem " , een stille dood sterft is er nog voldoende hegemonie aanwezig om de jaarlijkse feestdag van de pas opgerichte Wolvertemse Boskapel te vieren op het patronaat van Meuzegem , nl. 25 maart, Maria Boodschap.   Deze feiten doen het vermoeden rijzen dat de twee domeinen ooit 1 entiteit vormden.


Sanderus1726 (1).jpg

Ondanks twee verwoede pogingen (cc 1106- 1113) om het Grimbergse " Cella " in leven te houden , moet het toch zuur overkomen voor de "Principes de Grintbergh " wanneer het kerkelijk domein Mosenghem onder voogdij komt te staan van een abdij gesticht door de Brusselse kasteleinen.

 

 

Dat verklaart misschien de zeer uitzonderlijke en afwijkende rechtstoestand van de kerk : "....... praedictas ecclesias, ab omni exactione debitisque obsoniis liberas facio ...." (= volledig vrij van alle taxen) .
Bovendien kregen onze kerkdienaars het voorrecht de tienden zelf te beheren en moest de Abdij van Dilighem financieel instaan voor het Meuzegems "Curehuis ".


verberde stede 20.jpgOok het goederenbestand te Rossem is half om half ;
de Meuzegemse bossen lagen in het zuiden van Rossem, (= de Pauwhoeve) evenals de Meuzegemse Meers(en).   De laatste stukken Grimbergs erfgoed onder Rossem ( 14 bunders) werden in 1257 van de hand gedaan door kanunnik Arnoldus de Zellaer "Scholaster tot Machlina " een priester uit het Grimbergs/Mechels geslacht en aan de Abdij van Dilighem geschonken.

Nog een opvallend feit is dat onze seculiere priester in 1287 "..... Balduinus , Propheet de Mosenghem, presbyter ......" milde schenkingen doet aan het kapittel van Sint Rumoldus te Mechelen.


Wat blijft er nog over van de goederen van de Heer van Wolvertem ?
Wanneer beide abdijen , Dilighem en Grimbergen, besluiten om in °1140 afstand te doen van hun vrouwelijke medebewoners , bundelen de heren van Wolvertem en Grimbergen hun krachten en doneren ze gezamenlijk voor de oprichting van het vrouwenklooster te Nieuwenrode.  Meer dan 50 ha bos is afkomstig van het huis van Grimbergen en 60 hectaren van Ludovicus van Leefdael.


Kopie van land van grimbergen.jpg

 

 

Het blijft gissen , maar volgens mijn mening was Onulphus van Brussel gehuwd met Remudis , een telg uit het huis van Grimbergen en heeft Onulphus het domein van Wolvertem verkregen als bruidsschat.

Met deze stelling maakt Wolvertem eveneens deel uit van " het landt van Grimbergen "

 

  

 

We mogen terecht het geslacht Grimbergen aanduiden als eerste bestuurders van Meuzegem.

 

De Principes de Grintbergh.

220px-ParisBibNatMSLat17655GregToursInitialP.jpgVolgens het " Decem libri historiarum " van Gregorius van Tours (538-594) bestond het rijk van de Merovingers uit kleine koninkrijkjes of landen die bestuurd werden door een " Rex " (= koning).
De term "landt " , vaak omschreven als een afgebakende entiteit, vinden we zelfs tot in de late Middeleeuwen terug : Land van Bornem, Land van Asse, Land van Aalst, Land van Dendermonde , land van Gaasbeek ....... Land van Grimbergen.
Deze territoria hadden een beperkte autonomie en maakten deel uit van een groter geheel.
Het veranderde van bezitter, van naam , van grootte ...... werd heringedeeld , verwisseld , verkocht , weggeschonken, in leen gegeven of vererfd ........ naargelang de goedkeuring van de nieuwe eigenaar.
Ook de nomenclatuur van de territoria veranderde voortdurend ; koninkrijk, rijksleen , palts (= koninklijke woonplaats) , pagus , gouw , mark , landmark, graafschap, landgraafschap, markgraafschap , paltsgraafschap , hertogdom ........ etc.

 

 

In °843 (= verdrag Verdun) worden onze gebieden toegekend aan Keizer Chlotarius , welke rond °850 een nieuw gebied verovert en hier ook zijn naam aan geeft :"Lotharingen ".
°855 Chlotharius trekt zich terug in de abdij van Prum en stelt een erfverdrag op.
Zijn oudste zoon wordt Koning van Italie en mag zich keizer kronen. De jongste mag zich tevreden stellen met de Provence en Zuid-Bourgondie en de andere zoon Chlotarius II wordt koning van Lotharingen en Noord-Bourgondie.
In °869 wordt het koninkrijk Lotharingen overgenomen door zijn zoon Chlodovic , alias Germanicus , alias de Duitser. Deze erfenis is in Aspide in °870 vastgelegd (= verdrag van Meerssen) en daar werden de grenzen van Lotharingen heringedeeld.
Rond deze tijd , (°890-°911) maken de Principes (= leiders) de Grimbergh , Odelardus en Eligardus hun intrede als militaire machthebbers en beschermelingen onder de Witgher , Hertog van Lotharingen : " ...... Pater eiusdem Virginis, Odelardus nomine, militans sub Witgero Duce Lotharingorum ...... "

3-Santa Berlinda de Meerbeke,Virgen-3.jpg

Deze legeraanvoerders worden vermeld in de "vitae Berlendis " , een heiligenverhaal , chronologisch te plaatsen op het einde van de 9e eeuw , neergepend midden 11e eeuw .
De " principes " zijn militaire heren die de opdracht krijgen om de scheldegrenzen te vrijwaren van menige strooptochten van " Northmanni " (= Noormannen), zeevolkeren of " Wickingen " (wick = strijd / inga = volgeling) , waaronder de " Chunni " (= Hunnen).
Merk op dat de lager gelegen gebieden en rivierbeddingen in Vlaanderen nog niet ingepolderd en bedijkt waren ; dat maakt dat het huidige Oost-Vlaanderen vroeger bezaaid lag met kleine zandbergen, de donken.

 motte grimbergen villeret.JPG

 Odelhardus wordt in deze vitae vermeld als landgraaf , die samen met zijn zoon Eligardus, het bevel voerde op de burchten van " Ascum " (Asse) en " Humberch / Hunniberth / Heymbeca " (Grimbergen).
" ......fuit autem possessio illius Humberch et Ascum castella duo; quorum alterum, scilicet Ascum, ab Hunnis destructum ..... "


Bij de meeste vitae's zijn de verhalen sterk geromantiseerd , meestal verkeerd geïnterpreteerd en werd de inhoud als geloofsbrief gebruikt om goederen uit het verleden een herkomst te geven.
De attestaties in deze verhalen moeten dan wel als geloofwaardig beschouwd worden.
Zo zouden de aanvallers Hunnen zijn uit Oost-Europa en Vikingen zouden per boot de Schelde en de Zenne opvaren. Je kan wel met platte bodemboten tot in Vilvoorde roeien, maar het water loopt niet naar omhoog tot in Asse.
Integendeel , het waren strooptochten van kleine volkeren , waaronder de " Chunni " , die leefden op de nabije donken aan de andere kant van de Schelde.  Na de mislukte aanval op de "Sennecaberg " bij de "Senna " maakten zij gebruik van de 8000 jaar oude landweg Grimbergen-Asse om " Borgstad in Ascum " te plunderen.

23:37 Gepost door email : willempy@skynet.be | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.